Kennisbank › De leidraad lezen
Eisen moeten passen bij de opdracht. De Gids Proportionaliteit werkt dat uit, en u kunt er in de vragenronde naar verwijzen.
Gecontroleerd op 15-09-2026
Het aanbestedingsrecht kent het proportionaliteitsbeginsel: de keuzes die een aanbestedende dienst maakt en de eisen en voorwaarden die zij stelt, moeten in redelijke verhouding staan tot de aard en omvang van de opdracht. Eisen mogen de mededinging niet op onevenredige wijze belemmeren.
De uitwerking staat in de Gids Proportionaliteit, een verplicht richtsnoer. De huidige versie is de derde herziening, van kracht sinds 1 januari 2022. De Gids geldt voor Europese, nationale en meervoudig onderhandse procedures, ook bij speciale-sectorbedrijven. De hoofdstukken 3 en 4 bevatten voorschriften die werken volgens pas toe of leg uit: een dienst die afwijkt, legt in de aanbestedingsstukken uit waarom, hoe ver en waarom dat in deze situatie gerechtvaardigd is.
De Gids behandelt onder meer de keuze van de procedure, de omvang van de opdracht, uitsluitingsgronden, geschiktheidseisen, gunningscriteria, termijnen en contractvoorwaarden. Denk bij geschiktheidseisen aan de hoogte van een omzeteis, het aantal en de omvang van gevraagde referenties of verplichte certificaten.
Wat kunt u doen als een eis te zwaar lijkt? De eerste stap is een vraag in de nota van inlichtingen, met verwijzing naar het betreffende voorschrift uit de Gids en een concreet alternatief. PIANOo noemt dit het principe eerst vragen, dan klagen. Levert dat niets op, dan volgt een klacht bij de aanbestedende dienst en daarna eventueel de Commissie van Aanbestedingsexperts, die niet-bindend adviseert. Een andere route is samenwerken: inschrijven als combinatie of een beroep doen op de capaciteit van een ander bedrijf, wat u in het UEA vastlegt.
Wat dit voor u betekent: leg de geschiktheidseisen naast de omvang van de opdracht. Sluit een eis u uit terwijl u het werk aantoonbaar kunt, dan is dat een reden om een vraag te stellen, niet om direct af te haken. Let op de timing: bezwaren tegen de opzet van een aanbesteding horen vóór de sluitingsdatum op tafel, want wie wacht tot na de gunning, verliest vaak het recht om er nog iets tegen in te brengen.
Deze artikelen leggen uit hoe aanbesteden werkt; ze zijn geen juridisch advies. Twijfelt u bij een concrete aanbesteding, stel dan uw vraag via de nota van inlichtingen of vraag een jurist.
Vertel ons wat uw bedrijf doet; u ziet direct welke open aanbestedingen erbij passen. Gratis en zonder verplichtingen.