Kennisbank › De leidraad lezen
Drie soorten toetsen in elke leidraad: mag u meedoen, kunt u het werk aan, en welke aanbieding is de beste.
Gecontroleerd op 15-09-2026
Een leidraad bevat grofweg twee soorten toetsen. De eerste gaat over u als bedrijf: mag u meedoen en kunt u de opdracht aan? De tweede gaat over uw aanbieding: welke inschrijving is de beste? PIANOo, het expertisecentrum aanbesteden van de overheid, vat het zo samen: uitsluitingsgronden, geschiktheidseisen en selectiecriteria gaan over de leverancier, gunningscriteria gaan over de inschrijving. Wie dat onderscheid kent, leest een leidraad sneller en weet waar de punten te halen zijn.
Uitsluitingsgronden gaan over betrouwbaarheid. Een aanbestedende dienst sluit bijvoorbeeld leveranciers uit die zijn veroordeeld voor fraude of hun belastingen niet hebben betaald. De wet kent verplichte en facultatieve uitsluitingsgronden. Bij Europese aanbestedingen verklaart u in het Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UEA) dat er geen uitsluitingsgrond op u van toepassing is. De dienst gaat in beginsel uit van de juistheid daarvan en controleert het bewijs, voor uitsluitingsgronden doorgaans de Gedragsverklaring aanbesteden, uiterlijk bij de gunning.
Geschiktheidseisen toetsen of u de opdracht kunt uitvoeren, bijvoorbeeld op ervaring, vakbekwaamheid of financiële draagkracht. Het zijn minimumeisen: u voldoet of u voldoet niet. Selectiecriteria komen alleen voor in procedures met een selectiefase en dienen om het aantal geschikte bedrijven te beperken dat wordt uitgenodigd om in te schrijven.
Gunningscriteria gaan over de aanbieding zelf: de prijs en, bij beste prijs-kwaliteitverhouding, ook kwaliteitsaspecten zoals een plan van aanpak. Hier onderscheidt u zich van concurrenten. Bij uitsluiting en geschiktheid onderscheidt u zich niet; daar gaat het om aantonen dat u voldoet.
Wat dit voor u betekent: lees een leidraad in twee rondes. Loop eerst de uitsluitingsgronden en geschiktheidseisen door als een lijst met ja of nee, en noteer per eis welk bewijs u heeft, zoals referenties, certificaten of jaarcijfers. Pas als die lijst sluitend is, heeft het zin tijd te steken in de gunningscriteria, want daar wordt de opdracht gewonnen of verloren.
Deze artikelen leggen uit hoe aanbesteden werkt; ze zijn geen juridisch advies. Twijfelt u bij een concrete aanbesteding, stel dan uw vraag via de nota van inlichtingen of vraag een jurist.
Vertel ons wat uw bedrijf doet; u ziet direct welke open aanbestedingen erbij passen. Gratis en zonder verplichtingen.