Kennisbank › De basis van aanbesteden
Wat de drie belangrijkste regelstukken zeggen en welke voorschriften u als inschrijver beschermen tegen te zware eisen.
Gecontroleerd op 15-09-2026
De Aanbestedingswet 2012 is de basis. Deel 1 bevat beginselen die ook onder de Europese drempel gelden. De kern staat in de artikelen 1.10, 1.13 en 1.16, voor respectievelijk Europese, nationale en meervoudig onderhandse aanbestedingen: een aanbestedende dienst stelt alleen eisen, voorwaarden en criteria die in redelijke verhouding staan tot de opdracht. De wet noemt daarbij onder meer het samenvoegen van opdrachten, de geschiktheidseisen, de termijnen, de gunningscriteria en de contractvoorwaarden.
Hoe dat in de praktijk moet, staat in de Gids Proportionaliteit, een wettelijk aangewezen richtsnoer. De geldende versie is de derde herziening van 1 januari 2022. De Gids geldt voor Europese, nationale en meervoudig onderhandse procedures. Het uitgangspunt is pas toe of leg uit: wijkt een dienst af van een voorschrift, dan motiveert zij dat in de aanbestedingsstukken (artikel 1.10, vierde lid).
Enkele voorschriften die u als inschrijver direct raken: per kerncompetentie vraagt de dienst ten hoogste één referentie, en een referentieproject hoeft niet meer dan 60% van de geraamde opdrachtwaarde te hebben (3.5 G). Aan een combinatie worden geen zwaardere eisen gesteld dan aan één inschrijver (3.5 H). Een zekerheidstelling is ten hoogste 5% van de opdrachtwaarde (3.5 D). Onbeperkte aansprakelijkheid wordt niet gevraagd (3.9 D). De wet zelf bepaalt dat een omzeteis niet hoger is dan driemaal de geraamde waarde van de opdracht (artikel 2.90).
Voor werken onder de Europese drempel geldt het Aanbestedingsreglement Werken 2016 (ARW 2016). Het is via het Aanbestedingsbesluit verplicht voor aanbestedende diensten, ook met pas toe of leg uit. Diensten mogen het vrijwillig gebruiken voor leveringen, diensten en Europese aanbestedingen.
Wat dit voor u betekent: lees de eisen in een leidraad naast deze regels. Vindt u een eis te zwaar, stel dan een vraag in de nota van inlichtingen en verwijs naar het voorschrift. De Gids verwacht dat inschrijvers bezwaren zo vroeg mogelijk na publicatie kenbaar maken; wie wacht tot na de gunning, staat zwakker.
Deze artikelen leggen uit hoe aanbesteden werkt; ze zijn geen juridisch advies. Twijfelt u bij een concrete aanbesteding, stel dan uw vraag via de nota van inlichtingen of vraag een jurist.
Vertel ons wat uw bedrijf doet; u ziet direct welke open aanbestedingen erbij passen. Gratis en zonder verplichtingen.