Kennisbank › Samenwerken en klein beginnen
De Gids Proportionaliteit begrenst eisen aan referenties, omzet en combinaties. Zo herkent u een eis die niet in verhouding staat tot de opdracht.
Gecontroleerd op 15-09-2026
De Gids Proportionaliteit is volgens PIANOo een verplicht richtsnoer op grond van het Aanbestedingsbesluit, voor de hele aanbestedingsprocedure. Hij geldt bij Europese, nationale en meervoudig onderhandse aanbestedingen. De versie op PIANOo is de derde herziening, van 1 januari 2022. Wijkt een opdrachtgever af van de voorschriften, dan motiveert zij die keuze in de aanbestedingsstukken.
Voor bedrijven van 10 tot 250 medewerkers zijn vooral de voorschriften over eisen van belang. Over referenties zegt voorschrift 3.5 G: de aanbestedende dienst vraagt maximaal één referentie per benoemde kerncompetentie, en vraagt niet dat referentieprojecten een waarde hebben van meer dan 60% van de raming van de opdracht. De Gids geeft het voorbeeld van een gemeente die niet eist dat een inschrijver al drie keer hetzelfde gebouw ontwierp, maar de inschrijver referenties laat kiezen die de gevraagde competentie laten zien.
Over omzet geldt dat in beginsel geen omzeteis wordt gesteld. Doet een opdrachtgever dat wel, dan motiveert zij dat met zwaarwegende argumenten en is de eis niet hoger dan driemaal de geraamde waarde van de opdracht of van het perceel. Aan combinaties van inschrijvers stelt de aanbestedende dienst volgens voorschrift 3.5 H geen hogere eisen dan aan een enkelvoudige inschrijver.
Ook de omvang van de opdracht zelf valt onder de Gids. Onnodig samenvoegen, clusteren genoemd, is volgens de wet niet toegestaan, en als het toch gebeurt, licht de opdrachtgever dat toe in de aanbestedingsstukken. De Gids beschrijft het opdelen in percelen als middel om meer ondernemingen gelegenheid tot deelname te geven en de mogelijkheden voor het mkb te vergroten.
Wat dit voor u betekent: leg de eisen in een aanbesteding naast deze voorschriften voordat u besluit af te haken. Vraagt een opdrachtgever een referentie van meer dan 60% van de raming, een omzeteis zonder uitleg, of is een grote opdracht zonder motivering niet in percelen verdeeld, dan kunt u daar in de vragenronde naar vragen, met verwijzing naar het voorschrift in de Gids. De opdrachtgever hoeft uw voorstel niet over te nemen, maar een afwijking van de Gids hoort wel gemotiveerd te zijn.
Deze artikelen leggen uit hoe aanbesteden werkt; ze zijn geen juridisch advies. Twijfelt u bij een concrete aanbesteding, stel dan uw vraag via de nota van inlichtingen of vraag een jurist.
Vertel ons wat uw bedrijf doet; u ziet direct welke open aanbestedingen erbij passen. Gratis en zonder verplichtingen.